Waarom bosmieren "zonnen"?

Waarom bosmieren "zonnen"?

Bosmieren zijn in staat om vroeg in het voorjaar al gebruik te maken van de nog zwakke zonnestraling.

Dit doen ze door letterlijk te ‘zonnen’. Daartoe verzamelen werksters zich massaal op het nestoppervlak en laten zich door de zon opwarmen.

     

Het nest op 25°C krijgen
Vervolgens gaan ze naar binnen en geven in het nest de warmte weer af. Dit steeds weer herhaalde proces veroorzaakt in het nest een geringe temperatuursverhoging, maar deze is voldoende om de stofwisselingsactiviteit van microorganismen op gang te brengen (met het nestmateriaal als voedingssubstraat) waardoor ze de temperatuur in het nest op ongeveer 25°C krijgen en houden. (Coenen-Stass et al. 1980, Horstmann 1983).

[...]

De theorie van het droogstomen
De theorie is, dat bosmieren die in dikke kluiten van tien- tot honderdduizenden mieren tegelijk bij elkaar zitten, in het zonnetje, dit doen om het nest op te warmen (o.a. Otto 2005).

Maar waarom zien we die dikke kluiten ook als de zon niet schijnt?

De theorie gaat verder door te stellen dat die warmte nodig is om het nest droog te stomen en op te warmen (o.a. Zahn 1958, Otto 2005).

Maar, waarom zouden de bosmieren uit de winterverblijven hun winterverblijven droogstomen als ze later toch naar hun koepelnest verhuizen?

Er moet dus een andere verklaring zijn voor het zogenaamde zonnen. Mogelijk heeft het iets te maken met ultraviolet licht, waarvan bekend is dat het virussen inactief maakt.

Bronnen:

• HET NEST VAN DE RODE BOSMIER Formica rufa, F. polyctena, F. pratensis, F. truncorum
• Hoofdstuk 6 Biologie van mieren - A.J. van Loon
• Thermoregulation strategies in ants in comparison to other social insects, with a focus on red wood ants ( Formica rufa group)
• Zonnecollector

Wie maakt al die gaten?

Wie maakt al die gaten?

Naarmate het winterseizoen vordert zie ik steeds meer gaten in de bosmierennesten.

We zijn hier getuigen van 2 processen:

1. de groene Specht gaat op zoek naar bosmieren als voedsel
2. de bosmieren zijn beperkt actief, daardoor worden de gaten niet hersteld

Stress of verstoring?

Stress zijn factoren die de ontwikkeling van het bosmierennest beperken:

• verhoogde schaduwdruk door een groeiende struiklaag
• voedseltekort door het kappen van voedselbomen
• stijgend grondwaterniveau zet het grondnest onder water

Verstoring zijn de factoren die het bosmierennest vernietigen of beschadigen:

• het uitgraven en verplaatsen van bosmierennesten, 
• het openbreken door spechten 
• aanhoudende regen in combinatie met een beschadigd nest

Het dak herstellen, eerst

De gaten die de spechten maken in bosmierennesten vormen geen bedreiging voor het nest. In het voorjaar zal het herstel van het nest prioritair zijn voor de bosmieren.

Bosmieren in de Antwerpse Kempen - Inventarisatie dankzij een breed netwerk van vrijwilligers

In 2008 startten we met het systematisch in kaart brengen van bosmierenkolonies in een gebied van 40 bij 40 km in de regio Herentals. Binnen dit gebied werken de bosgroepen, Natuurpunt, Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), de Belgische Krijgsmacht (www.mil.be) en tal van particulieren aan de realisatie van hun doelstellingen en hebben zo een grote invloed op het habitat van onze bosmieren.

Alle gevonden nesten en kolonies worden gerapporteerd via:

• www.formicidae.be
• www.waarnemingen.be

Door bij elke “ontdekking” van een nieuwe kolonie de betrokken beheerders te informeren over deze natuurwaarden is er een vruchtbare wisselwerking ontstaan. Deze synergie heeft ertoe geleid dat we tot en met 2015:

• 48 kolonies in kaart hebben gebracht 
• waarvan 18 bestaande uit 1 nest of koepel. 
• In totaal hebben we niet minder dan 192 nesten 
• verspreid over 1.600 km² geïnventariseerd en op kaart gezet.

Daarnaast wordt per nest een map bijgehouden met vier basisfoto’s:

• oriëntatie van het nest, 
• de activiteitsgraad, 
• het landschap
• en het nest met balpen als referentie voor de grootte van het nest.